2026’da Kamu Sektöründe Yapay Zekâ: Fırsatlar, Riskler ve Yeni Denge

Kamu ve Teknolojide Kritik Bir Yıl: SAS Uzmanları Belirsizliği Masaya Yatırıyor

Kamu sektörüne yönelik öngörüler söz konusu olduğunda, 2025 yılında hem kamu yönetiminde hem de yapay zekâ alanında yaşanan sarsıcı gelişmeler Nostradamus’u bile zorlayacak nitelikteydi. Buna rağmen, belirsizliklerle şekillenen 2025 yılına karşın SAS uzmanlarının önemli bir bölümü, kamu sektöründe yapay zekânın evrimini doğru biçimde öngörmeyi başardı. Peki 2026 tahminleri de aynı ölçüde isabetli mi olacak, yoksa karşı karşıya olduğumuz bilinmezler önümüzdeki yılı öngörülemez mi kılacak?

2026’nın ilk çeyreğini yarılamışken, kamu sektöründe yapay zekâ yatırımlarının arttığı; ancak güvenilir yapay zekâ çalışmalarının aynı hızda ilerlemediği görülüyor. SAS tarafından yayınlanan IDC Veri ve Yapay Zekâ Etki: Güvenin Şartı raporu da bu tabloyu doğruluyor. Kamu kurumları, üretken yapay zekâyı diğer sektörlerle eşit hatta daha yoğun kullanıyor; geleneksel ve ajan tabanlı yapay zekâ uygulamalarında ise öncü konumda yer alıyor. Buna karşın, güvenilir yapay zekâya yönelik altyapı ve yazılım yatırımları özel sektörün gerisinde kalıyor.

Peki bu durum 2026 için ne anlama geliyor? Kamu kurumları, yapay zekâ inovasyonunu güvenilirlik odağıyla dengeleyebilecek mi? Parçalı ve tutarsız bir regülasyon ortamında kamu kurumları, yapay zekâ kullanımını yönlendirecek daha güçlü yönetişim modellerini benimseyecek mi? Bu yatırımlar vaat edilen verimlilik ve üretkenlik artışını gerçekten sağlayacak mı, yoksa daha temkinli ve pragmatik bir benimseme süreci mi göreceğiz?

Küresel veri ve yapay zekâ lideri SAS’ın kamu sektörü uzmanları, tüm bu çalkantılı dönüşüm ortamında 2026’da bizleri nelerin beklediğini öngörüyor.

Türkiye’de kamu kurumlarının yapay zekâ yatırımları hızlanıyor. Ancak gerçek farkı yaratan unsur teknolojinin kendisi değil; güvenilirlik, güçlü veri yönetişimi ve insan yetkinliğiyle kurulan denge oluyor. 2026 yılı kamu için “daha fazla yapay zekâ” değil, “daha sorumlu, şeffaf ve ölçülebilir yapay zekâ” yılı olacak. Başarı; uzun ve karmaşık dönüşüm projelerinden ziyade, kamu çalışanlarını güçlendiren, inovasyonu teşvik eden ve kurumsal hafızayı koruyan ölçeklenebilir analitik platformlarla mümkün olacak. Gerçek dönüşüm ise veriyi yalnızca yöneten değil, ondan ülke için stratejik değer üreten bir kamu anlayışıyla gerçekleşecek. Doğru yönetişim ve etkin kullanım sayesinde veri; ekonomik kalkınmayı hızlandıran, sosyal politikaları daha isabetli kılan ve vatandaş deneyimini dönüştüren stratejik bir güce dönüşür. Değer yaratan kamu, veriyi anlamlandırarak yalnızca bugünün ihtiyaçlarına cevap vermez; aynı zamanda ülkenin geleceğini daha sağlam temeller üzerine inşa eder. 2026, kamuda veriden değer üretme vizyonunun somut çıktılara dönüştüğü yıl olacak.

Pahalı danışmanlık projelerinin yerini teknolojiyle güçlenen kamu çalışanları alıyor

Kamu kurumları, yoğun danışmanlık gerektiren, özelleştirilmiş ve büyük ölçekli teknoloji yatırımlarına daha az kaynak ayırmak istiyor. Odak noktası; analiz ve iş akışlarını hızlandırarak kamu çalışanlarının daha az kaynakla daha fazlasını yapabilmesini sağlayan teknolojiler olacak. Sektörel uzmanlık, sürtünmesiz teknoloji ve çalışan yetkinliklerinin bir araya gelmesi kritik önem taşıyacak.

Kamu sektöründe yapay zekâ ve üretken yapay zekânın evriminde şeffaflık belirleyici olacak.

Kamu kurumları, vaat aşamasındaki pilot projelerden operasyonel yapay zekâ uygulamalarına geçecek. Bu dönüşümde, insan müdahalesi olmaksızın karar alabilen ve aksiyon gerçekleştirebilen yapay zekâ ajanları öne çıkacak. Bu noktada algoritmik şeffaflık; kararların denetlenebilir, açıklanabilir ve insanlar tarafından anlaşılabilir olmasını sağlamak açısından hayati olacak.

Yapay zekâ yönetişimi, regülasyonlar ve dijital egemenlik tartışmalarının merkezine yerleşiyor.

Dünya genelinde kamu kurumları, veri ve hesaplama kaynaklarının ülke sınırları içinde kontrol edilmesini sağlamak amacıyla “Egemen Yapay Zekâ (Sovereign AI)” çözümlerine yöneliyor. Bu yaklaşım; ulusal yapay zekâ ekosistemlerinin ve bölgesel veri merkezlerinin oluşumunu hızlandıracak.

AB Yapay Zekâ Yasası kapsamına uyum çerçevesinde belirlenen takvimlerin yaklaşması ve ilk yaptırımların gündeme gelmesiyle birlikte, 2026 yılında kurumlar yapay zekâ yönetişimini yalnızca uyum aracı olarak değil, aynı zamanda bir inovasyon kaldıraçı olarak konumlandıracak.

Kamu liderleri, yapay zekâ okuryazarlığının artık tercihe bağlı değil, zorunlu olduğunu kabul edecek

Yönetişim; teknik kontrol listelerinin ötesine geçerek, sorumlu inovasyon ve kamusal güvenin temelinde yer alan ortak anlayış ve hesap verebilirliğe dayanacak.

Ajan tabanlı yapay zekâ, vatandaş hizmetlerinde hızla yaygınlaşacak

2026 ve sonrasında, üretken yapay zekâda büyük bir dönüşüm ve büyük dil modellerinin (LLM) hızla metalaşması bekleniyor. Güvenilir, bağlamı doğru okuyan ve karmaşık iş akışlarını yöneten ajan tabanlı yapay zekâ çerçeveleri, gerçek değer yaratacak. Geleneksel ve üretken yapay zekâ ile desteklenen sanal asistanlar, çok dilli karmaşık vatandaş taleplerini yöneterek bekleme sürelerini azaltacak ve erişilebilirlik engellerini ortadan kaldıracak.

Sentetik veri, gerçek dünya verisi eksikliğine çözüm olacak

Yalnızca gerçek dünya verisine dayanan kurumlar; siyasi değişimler ve dijital egemenlik kısıtları nedeniyle inovasyonda tıkanacak. Sentetik veri, yapay zekâyı güvenli, ölçeklenebilir ve tam uyumlu şekilde geliştirebilmenin anahtarı haline gelecek.

Doğru analitik güvenlik önlemleriyle, LLM’ler e-posta veya olay raporları gibi yapılandırılmamış metinlerden sentetik veri üretmek için kullanılacak; bu veriler araştırma, eğitim ve test süreçlerine katkı sağlayacak.

Bu öngörüye ilişkin Tom Sabo’nun detaylı analizine buradan ulaşabilirsiniz: LLM’lerin sentetik veri üretimi ve kamu sektöründe somut ilerleme – SAS Voices

Yapay zekâ odaklı iş gücü dönüşümü sancılı olacak; yeni bir yetkinlik yaklaşımı gerekecek

Kamu kurumları, kıdemli çalışanların birikimini RAG (Retrieval Augmented Generation) sistemleriyle dijitalleştirerek genç çalışanlar için “yapay zekâ mentorları” oluşturacak. Ancak bu süreç, işini kaybetme endişesiyle eğitim verilerini bilinçli olarak bozan çalışanların neden olduğu yapay zekâ sabotajı vakalarını da beraberinde getirecek.

Yapay zekâ, robotik ve otomasyon iş tanımlarını yeniden şekillendirmeye devam edecek. Bazı roller ortadan kalkarken; teknoloji, yeşil enerji ve bakım hizmetleri gibi alanlarda yeni meslekler ortaya çıkacak. Bu da kamu kurumlarını yeniden beceri kazandırma ve yetkinlik geliştirme yatırımlarına zorlayacak.

Yapay zekâ, kamu sektörü denetçileri ve vergi otoriteleri için hem bir müttefik hem de bir tehdit olacak

Dolandırıcılık ağlarının üretken yapay zekâ (GenAI) platformlarını yaygın biçimde kullanmasıyla birlikte giderek daha sofistike hale gelen sahte kimlikler, işlemler ve vergi kaçınma yöntemleri ortaya çıkıyor. Bu tablo karşısında kamu kurumlarının, vergi gelirlerini korumak ve riskleri azaltmak amacıyla dolandırıcılık tespiti, kimlik doğrulama ve vergiye ilişkin finansal veri analizine her zamankinden daha fazla ağırlık vermesi gerekecek.

2026 itibarıyla kimlik yönetiminin, kurumlar arası anlaşmaların omurgasını oluşturduğunu göreceğiz. Bu yapı; verinin hukuka uygun, adil ve güvenli şekilde paylaşılmasını sağlarken, kurumlar arası veri paylaşımını da teşvik edecek. Böylece bağlamsal dolandırıcılık, israf ve suistimal risklerinin daha etkin biçimde tespit edilmesi ve azaltılması mümkün olacak.

Gerçek zamanlı analitiğin vergi idarelerinde yaygınlaşması hem vatandaşlar hem de gelir idareleri açısından önemli faydalar sağlayacak. Bu yaklaşım; hesap ele geçirme tehditlerini azaltırken, beyan sürecinde anlık geri bildirim sunarak beyan doğruluğunu artıracak ve vergi açığının daraltılmasına katkı sağlayacak.

ABD’de SNAP yardım programlarındaki kriz, yapay zekâyı zorunlu kılıyor

ABD’de federal düzeyde gıda yardımı programlarında yapılan bütçe kesintileri, eyaletleri öngörülen finansman açıklarını kapatmak için hızlı çözümler aramaya itiyor. Eyaletlerin sorumluluğu, yardım dağıtımındaki hata oranlarıyla doğrudan bağlantılı olduğundan, bu durum SNAP (Supplemental Nutrition Assistance Program) kapsamındaki gıda yardımı programlarını; operasyonları dönüştürmek ve doğruluğu artırmak amacıyla ileri analitik ve yapay zekâ kullanımını hızlandırmaya teşvik edecek. Basit veri örneklemesine dayalı yaklaşımlardan, kalite ve program analizinde yapay zekâ tabanlı tahmin modellerine geçiş; artan otomasyon ve yapay zekâ ajanlarıyla birlikte ödeme doğruluğu ve hizmet sunumunda köklü bir paradigma değişimini beraberinde getirecek.

Yapay zekâ, kâğıt üzerinde sıkışıp kalmış verilerden toplum sağlığına ilişkin içgörüler üreterek sağlık gözetimini güçlendirecek

Hasta ve toplum sağlığı verilerinin önemli bir bölümü hâlâ kâğıt belgelerde yer alıyor ya da manuel veri girişine dayanıyor. Yapay zekâ destekli veri çıkarımı ve varlık eşleştirme (entity resolution) teknolojileri, toplum sağlığı raporlama sistemlerini sadeleştirerek bu süreci dönüştürecek. Bu sayede yinelenen kayıtlar azaltılacak, yoğun emek gerektiren işlemler ortadan kaldırılacak ve kamu sağlığı gözetim sistemlerinin temeli yeniden güçlendirilecek. Nihai hedef, salgınların daha erken tespit edilmesi ve daha hızlı kontrol altına alınması olacak.

SAS analitik ve yapay zekâ çözümlerinin, kamu kurumlarının günümüzün zorluklarıyla nasıl başa çıkmasına yardımcı olduğunu öğrenmek için: https://www.sas.com/en_us/industry/government.html

 

SAS uzmanlarının diğer trend ve öngörülerini görmek için: http://blogs.sas.com/predictions