TBMM’de Görüşülen Sosyal Medya Yasa Tasarısı Ebevenyleri Nasıl Etkileyecek ?
Dünyada çocukların sosyal medya kullanımı tartışılırken, Avustralya’nın ardından ABD’nin Virginia eyaleti de 16 yaşından küçük çocuklara sosyal medya kısıtlaması getirdi. Türkiye’de de 15 yaş altına yönelik benzer bir yasa tasarısının bu ay TBMM gündemine gelmesi bekleniyor. Yasal düzenlemelerin tek başına yeterli olmayacağını belirten Bitdefender Türkiye Distribütörü Laykon Bilişim Operasyon Direktörü Alev Akkoyunlu, aileleri “dijital ebeveynlik” adımlarıyla önlem almaya çağırıyor.
Hükümetler, algoritmalarıyla çocukları ekrana kilitleyen, siber zorbalıktan veri ihlaline kadar sayısız risk barındıran sosyal medya devlerine karşı küresel bir cephe açmış durumda. Virginia’da 1 Ocak tarihinde yürürlüğe giren yasa, 16 yaşından küçük çocukların günde yalnızca 1 saat sosyal medya kullanımına izin veriyor. Benzer şekilde Avustralya’da geçtiğimiz ay yürürlüğe giren katı yasaklar, teknoloji şirketlerine milyonlarca dolarlık cezai sorumluluklar yüklüyor. Türkiye’de de gözler bu ay Meclis’e gelmesi beklenen düzenlemeye çevrildi. Bu düzenleme 15 yaş altı çocukları dijital bağımlılık, pedofili ve akran zorbalığı sarmalından kurtarmayı hedefliyor. Global siber güvenlik lideri Bitdefender’a göre kabul edilen bu yasalar, sadece yaş sınırını çizmekle kalmıyor; platformların çocuklara ait verileri ticari amaçla toplamasını yasaklıyor ve hesap açılışlarında mutlak ebeveyn iznini şart koşuyor. Ancak uzmanlar yasa ne kadar katı olursa olsun, VPN gibi araçları kullanabilen “dijital yerli” çocukların bu engelleri aşabileceğini vurguluyor. Bu nedenle çözümün sadece devlet yasaklarından beklenmemesi önem taşıyor.
“Yasak Geldi Diye Rehavete Kapılmayın”
Devletlerin attığı adımların çok kıymetli olduğunu ancak “sihirli değnek” olmadığını belirten Bitdefender Türkiye Distribütörü Laykon Bilişim Operasyon Direktörü Alev Akkoyunlu, “Avustralya ve ABD örnekleri, küresel bir uyanışın işareti. Türkiye’de de meclis gündemindeki yasa tasarısı çok önemli bir adım. Ancak ebeveynler, ‘Devlet yasakladı, artık çocuğum güvende.’ diyerek kenara çekilmemeli. Yasaklar genel çerçeveyi çizer ama çocuğunuzun odasındaki tableti yönetemez. Yasaklı sitelere giriş yollarını (VPN, proxy) keşfeden çocuklar, denetimsiz bir internette daha büyük risklerle karşılaşabilir. Bu nedenle yasal düzenlemeler, evdeki teknik önlemlerle desteklenmek zorundadır.” ifadeleriyle aileleri uyarıyor.
Çocuklarınızın Dijital Güvenliği İçin 5 Kritik Adım
Alev Akkoyunlu, yasa olsa da olmasa da çocukları dijital dünyanın tehlikelerinden korumak için şu adımları öneriyor:
1. Yasakları değil, riskleri konuşun. Çocuğunuza “Yasaklandı, giremezsin!” demek tepki doğurabilir. Bunun yerine ona sosyal medya algoritmalarının nasıl bağımlılık yaptığını, verilerinin ticari olarak kullanıldığını ve siber zorbalık risklerini anlatın. Kuralların bir “ceza” değil, onu korumak için bir “kalkan” olduğunu anlayan çocuk iş birliğine daha açık olacaktır.
2. “Arkadaşın kim?” sorusunu sanalda da sorun. Gerçek hayatta çocuğunuzun arkadaşlarını tanıyorsunuz. Peki ya sanal dünyada? Virginia’daki yasanın temel çıkış noktalarından biri de çocukları “yabancılardan” korumaktır. Çocuğunuzun sosyal medyada kimlerle konuştuğunu, onu bunaltmadan düzenli olarak kontrol edin.
3. Veri gizliliği ayarlarını yapın. Sosyal medya platformları varsayılan olarak çocukların verilerini işleyebilir. Hesap ayarlarından “Konum Paylaşımı”, “Kişiselleştirilmiş Reklamlar” ve “Herkese Açık Profil” seçeneklerini kapatarak çocuğunuzun dijital ayak izini küçültün.
4. Yatak odasını “ekransız bölge” ilan edin. Siber zorbalık ve bağımlılık en çok yalnızken, gece saatlerinde artar. Telefon ve tabletlerin yatak odası dışında, ortak bir alanda kullanılmasını kural haline getirin.
5. Ebeveyn kontrol yazılımları kullanın. Devletin genel yasağını beklemek yerine Bitdefender Parental Control gibi araçlarla kontrolü hemen elinize alın. Bu yazılımlar sayesinde çocuğunuzun hangi uygulamada ne kadar vakit geçirdiğini görebilir, yaşına uygun olmayan içerikleri ve zararlı linkleri otomatik olarak engelleyebilirsiniz.
